الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٤٣ - انتقاد مصنف بر مستشكلين به سيبويه و آنانكه«اى» موصوله را دائما معرب مىدانند

ولى كوفيّون و جماعتى از بصريّين با وى مخالفت نموده‌اند و دليلشان بر اين مخالفت آنستكه « اىّ » موصوله همچون شرطيّه و استفهاميّه هميشه معرب است و اگر در آيه مذكور « اىّ » موصوله مى‌بود چون مفعول براى « لننزعنّ » قرار گرفته منصوب بايد قرائت مى‌شد در حاليكه مضموم آمده و اين خود نشانه آنستكه موصوله نميباشد.

انتقاد زجّاج بر سيبويه‌

زجّاج مى‌گويد:

از نظر من سيبويه غلط و اشتباهى مرتكب نشده مگر در دو مورد كه اينجا يكى از آندو مى‌باشد چه آنكه وى قبول دارد وقتى « اىّ » موصوله مفرد و بدون اضافه بيايد معرب است حال چطور در صورت اضافه شدن آنرا مبنى مى‌داند؟!.

مقاله جرمى در انتقاد بر سيبويه‌

جرمى مى‌گويد:

از بصره بيرون آمدم در حاليكه هنگام جدا شدن از خندق تا مكّه احدى را نديدم كه بگويد: لاضربنّ ايّهم قائم (بضمّ « اىّ » .

پس چطور سيبويه در آيه شريفه كه نظير مثال مذكور است « اىّ » مضموم را موصوله دانسته است و اساسا اگر « اىّ » موصوله باشد معرب است و نبايد مبنى بر ضمّ بيايد.

انتقاد مصنّف بر مستشكلين به سيبويه و آنانكه «اىّ» موصوله را دائما معرب مى‌دانند

مصنّف گويد:

كسانيكه « اىّ » موصوله را دائما معرف مى‌دانند و براساس همين اعتقاد بمقاله‌